EUGENIUSZ TARADAJKO
DZIAŁALNOŚĆ MŁODZIEŻY W PCK
W okresie I wojny światowej, gdy milionowe armie na kontynencie europejskim walczyły przeciwko sobie, w dalekiej Kanadzie – młodzież szkolna pod wpływem opisów okrutnych cierpień spowodowanych wojną
Z własnego natchnienia - postanowiła samodzielnie wziąć udział, w ogólnym wysiłku społecznym niesienia pomocy żołnierzom na frontach oraz ich rodzinom. Podobny odruch zanotowano również w Australii. Akcja ta rozpoczęta w gorącym porywie młodych serc, wkrótce objęła wszystkie szkoły Stanów Zjednoczonych, a wyniki jej okazały się imponujące. Poprzez lądy i morza wysyłane były na wszystkie fronty do krajów wojną objętych ogromne ilości różnych praktycznych przedmiotów codziennego użytku wykonane przez młodzież. Amerykański Czerwony Krzyż likwidując swoją działalność prowadzoną w związku z wojną zwrócił uwagę na tę młodzieńczą inicjatywę i świetne jej wykonanie z godną podziwu pomysłowością i w porozumieniu z władzami oświatowymi Stanów Zjednoczonych, powołał do życia nową organizację młodzieżową o charakterze humanitarno – społecznym, pod nazwą “Młodzieżowego Czerwonego Krzyża”/Junior Red Cross/, wielki talent Amerykanów sprawił, że wkrótce organizacja ta powstała w szkołach całego cywilizowanego świata, a więc przede wszystkim w Europie. Do Polski wiadomość o tej organizacji przeniknęła za pośrednictwem delegatek Amerykańskiego Czerwonego Krzyża, które z ramienia tej instytucji brały udział, w zorganizowanej przez nią pomocy dla zubożałej ludności naszego kraju, tak bardzo wyniszczonej przez okupantów i długotrwałe działania wojenne I wojny światowej.
Polski Czerwony Krzyż, korzystając z wydatnej pomocy instytucji amerykańskiej i rad jej doświadczonych delegatek przystąpił do zakładania Czerwonokrzyskich Kół Młodzieży w naszych szkołach średnich i powszechnych, pod koniec 1921 roku. Głównym inicjatorem tej akcji był dr Eugeniusz Podhorecki, ówczesny szef sanitarny Zarządu Głównego PCK. Młodzież nasza już była do tej humanitarnej działalności duchowo przygotowana. W czasie walk naszej młodej armii w 1919 – 1920r. gdy szpitale przepełnione były rannymi – młodzież szkolna starszych klas w większych miastach tłumnie ich odwiedzała w niedziele i święta.
Czytała im głośno, pisała im listy do rodzin, każdorazowo przynosząc im paczki z podarunkami. Przy tej sposobności zetknęła się z samarytańską pracą Polskiego Czerwonego Krzyża.. To też inicjatywa zakładania w szkołach Kół Młodzieży Czerwonokrzyskiej – została przyjęta przez uczniów i uczennice z wielkim zainteresowaniem. Pierwsze Koła Młodzieży PCK powstały w szkołach Warszawy, Łodzi, Włocławka, Różanego Stoku, Poznania, Lwowa, Kielc, Lublina, Gniezna i jeszcze w wielu innych miastach większych i mniejszych .Polski Czerwony Krzyż wobec prowadzenia tej akcji powołał do życia przy Zarządzie Głównym specjalną komisję Główną do spraw Kół Młodzieży PCK. Z czasem nastąpiła decentralizacja władz
Dla ułatwienia pracy przy Zarządach Okręgowych zorganizowano Komisje Okręgowe, przy Zarządach Oddziałów –Komisje Oddziałowe. Pierwsze Komisje Oddziałowe powstały w roku 1921 – w Warszawie, Bochni, Brodach, Krakowie, Lublinie, Stryju, Łomży, Białymstoku, Nowym Sączu, Tarnowie, Tarnopolu, piotrkowie Płońsku, Wilnie i Złoczowie. Z rozwojem ilościowym kół okazała się konieczność utworzenia nadrzędnego organu przy Zarządach Okręgowych, co ułatwiło pracę Komisji Głównej i wyszło na korzyść organizacji. Pierwsze Komisje Okręgowe powstały w Warszawie i w Łodzi. Został też wprowadzony w życie opracowany w 1922 przez Komisje Główną PCK, pierwszy regulamin dla kół młodzieży PCK. Ujęto w nim prawa i obowiązki Komisji Głównej i Komisji Oddziałowych, formy organizacyjne Kół, metody i działy ich pracy. Regulamin ustanowił opiekuna nad każdym Kołem, dla bezpośredniego kierowania młodzieżą czerwonokrzyską. Opiekun był wyznaczony przez kierownika czy dyrektora danej szkoły, w której istniało Koło, lub też wybierany przez samą młodzież na organizacyjnym walnym zebraniu Koła. Praca Kół młodzieżowych PCK w okresie międzywojennym była podzielona na zasadnicze działy: higieny i zdrowia, pracy społecznej i korespondencji międzyszkolnej i międzykrajowej. Początkowo największe powodzenie wśród młodzieży miała korespondencja z Kołami Młodzieżowego Czerwonego Krzyża krajów zagranicznych, a także dział pracy społecznej. Znamiennym objawem było, że na pierwszym planie sama młodzież postanowiła otoczyć opieką wdowy i sieroty po poległych żołnierzach, dodać trzeba, że ta opieka była bardzo wydatna i wszechstronna. Sprawozdanie roczne z działalności Kół w pierwszych latach po ich założeniu/1922, 1923, 1924/ zawierały prawdziwe wzruszające szczegóły z tej serdecznej pracy, pełnionej przez dzieci dla dzieci. W 1923r. Komisja Główna zaczęła wydawać i rozsyłać Kołom piosenkę pod tytułem “Młodzież Czerwonego Krzyża”, przyjętą z entuzjazmem przez Koła. Miesięcznik ten wiele się przyczynił do liczbowego rozwoju Kół i do podniesienia ich poziomu pracy. W latach po II wojnie światowej znane organizacje młodzieżowe w kraju w swej działalności stawiały na wychowanie młodzieży w duchu socjalizmu. Sądzimy iż jedną z nielicznych organizacji, która nie ustrój, a miłość bliźniego przybliżała młodzieży był Polski Czerwony Krzyż. Na obozach PCK, a uczestniczyłem na nich nieprzerwalnie od 1964 r. do końca lat 80 tych/, nie było politycznych pogadanek, były natomiast zajęcia z pierwszej pomocy przedlekarskiej, transportu rannych i chorych, opieki nad chorym w domu, prawa humanitarnego.
To powodowało iż młodzież, która trafiała na obozy szkoleniowe PCK wiązała się szybko ze Stowarzyszeniem tworząc elitarne grupy młodzieżowych instruktorów nazwane, po pierwszym zimowym kursie instruktorskim w Rymanowie Zdroju : grupami SIM. W latach 60 i 70 – tych grupy SIM tworzyła młodzież o wysoce humanitarnych walorach a daleka od polityki. Tworzyła ona w miarę liczne a przede wszystkim elitarne zespoły, gdzie miłość bliźniego nie była hasłem propagandowym lecz realną wymierną pracą od podstaw. I tak corocznie prawie wszystkie zarządy wojewódzkie organizowały obozy dla młodzieży z Szkolnych kół PCK i szkolnych drużyn sanitarnych oraz dla najlepszych uczestników tych obozów - kursy instruktorskie. W końcu 1962 r. w Ośrodku Szkolenia Sanitarnego PCK w Rymanowie Zdroju spotkało się 39 wolontariuszy z szkolnych kół PCK z całej Polski. Uczestnicy tego kursu sami organizowali sobie czas i tematy zajęć. Były to zajęcia przygotowujące ich do pracy instruktorskiej takie jak psychologiczne aspekty pracy z rówieśnikami, pozoracja ran i inne. Uczestnicy kursu wyjechali z Rymanowa jako społeczni instruktorzy młodzieżowi PCK. Rozwój ruchu instruktorskiego wyznaczają poniższe fakty, daty, cyfry,
1.Obóz instruktorski:28.XII.62r. – 04.I.63r. – Rymanów Zdrój – 39 uczestników.
2.Obóz instruktorski 29.XII.64r. – 04 .I.64r. – Kudowa Zdrój – 55 uczestników.
3.Ferie zimowe 1964/65 – 3 obozy instruktorskie Rymanów Zdrój, Bielsko Biała, Kudowa Zdrój – 150 osób
4.Ferie zimowe 1965/66 – 3 obozy instruktorskie Rymanów Zdrój, Bielsko Biała, Kudowa Zdrój - 150 osób
5.Ferie zimowe 1966/67 - 4 obozy dla SIM :Rymanów Zdrój, Bielsko Biała, Rabka, Cieplice Śl. - 192 osoby. W latach 1967 – 71 szkolenia SIM – ów odbywały się w większości wewnątrz grup, ale też i były również obozy letnie i zimowe, z których szczególnie warto wymienić Rymanów Zdrój i Kwidzyn.
6.Swoistym elementem ówczesnej współczesności kraju było to iż ruch SIM PCK był autentyczną inicjatywą młodzieży w PCK, przez młodzież inicjowany i sterowany. Działacze w skali kraju i województw byli dobrymi znajomymi, często przyjaciółmi i swoją rolę w PCK traktowali z ogromnym zaangażowaniem. Istniejące wtedy określenia rodzina SIM – owska nie były sloganem, dla wielu stało się realną rzeczywistością. W ówczesnym, województwie rzeszowskim pierwsza grupa SIM powstała w początkach 1964r. przy Zarządzie Powiatowym PCK w Rzeszowie. Inicjatorami jej byli uczniowie szkolnego koła PCK przy Technikum Mechaniczno – Elektrycznym w Rzeszowie: Jan Skowron – pierwszy przewodniczący grupy, Andrzej Gonet, Władysław Proszak.
Pod koniec roku 1964 dołączyli do nich Helena Solecka z Technikum Ekonomicznego, Jerzy Mistak z Technikum Mechaniczno – Elektrycznego i Eugeniusz Taradajko z Technikum Samochodowego. W krajowych kursach SIM 1964/65 i 1965/66 oprócz rzeszowiaków: Skowrona, Goneta, Taradajko uczestniczyli Marian Bielec z Sanoka, Anna Dec z Leżajska, Bożena Gadzińska ze Stalowej Woli, Marta Gazdowicz z Sanoka, Krystyna Weryńska z Mielca, Mieczysław Wierdak z Krosna. Z inicjatywy tych osób powstały kolejne grupy SIM i tak jeszcze pod koniec roku 1964 /październik – listopad /powstały grupy SIM w Stalowej Woli, Nisku, Jarosławiu. A na początku roku 1965 21 stycznia w Krośnie ,26 stycznia w Sanoku,10 marca w Mielcu.
Wielki i pozytywny wpływ na rozwój ruchu miała osobowość pana Mieczysława Chackiewicza – instruktora ds. młodzieżowych ZW PCK w Rzeszowie, zwanego “ tatą obozowym”. I tak zgodnie z piosenką śpiewaną Przez SIM – ów w ich kabarecie “...i niech SIM – y w siłę rosną i niech grup przybywa.. “ - mnożyły się grupy SIM jak grzyby po deszczu .Pod koniec 1965r. powstała grupa w Przeworsku, w kwietniu1966r. w Przemyślu w lutym 1965r. w Gorlicach i w kwietniu w Dębicy.
Kolejne to w lutym 1966r. w Jaśle, we wrześniu w Leżajsku i pod koniec roku w Tarnobrzegu. Następnie : we wrześniu 1972 r. w Ropczycach, we wrześniu 1972r. w Brzozowie i Strzyżowie i wreszcie w marcu 1973 r. w Lesku i w kwietniu w Kolbuszowej. Województwo rzeszowskie, którego Ośrodek Rymanów Zdrój był kolebką SIM jako pierwszy w kraju z inicjatywy Sekretarza ZW Stanisława Kocura i instruktora ZW Mieczysława Chackiewicza wprowadziło obozy PCK z całkowitą, społeczną kadrą SIM – ów i ich pierwszymi komendantami byli : Tadeusz Piotrowski z Krakowa, Eugeniusz Taradajko z Rzeszowa, Roman Jankowski z Krosna, Grażyna Szczepanik z Rzeszowa i Edmund Górniak z Przemyśla. W lutym 1971 roku. Z przedstawicieli struktur powiatowych utworzono jedną z pierwszych w Polsce grupę wojewódzką SIM. Kierował nią zarząd w składzie: Przewodniczący Eugeniusz Taradajko, Wiceprzewodniczący Roman Jankowski i Edmund Górniak, sekretarz Grażyna Szczepanik i członek zarządu Leszek Tomaszkiewicz. Ruch SIM w okresie rozkwitu lat 60 – tych i apogeum działań lat 70 – tych z czasem tracił swój rozmach i zaangażowanie. Jedną z przyczyn tego było przejście pod koniec lat 70 – tych z elitarności do masowości. I chociaż w tej chwili organizacja bardzo stawia na młodzież, trudno o powrót do tego wspaniałego okresu. Nie znaczy to jednak iż ruch młodzieżowy w PCK zanika, Stowarzyszenie ma ciągły kontakt ze szkołami w okresie przemian ustrojowych kraju. W latach 90 są główną ostoją organizacji wspólnie z klubami honorowych dawców krwi. Z lat chociażby ostatnich warto podkreślić liczny udział młodzieżowych zespołów ratowniczych w zabezpieczeniu wizyt Ojca św. W Rzeszowie w 1991r. w Krośnie w 1997r. ,w Sandomierzu w 1999r. Bardzo licznie pomagała młodzież PCK w akcji pomocy powodzianom. W całym kraju, w tym również na Podkarpaciu PCK prowadzi stałe szkolenia młodzieży z zasad udzielania pierwszej pomocy i wzorem dawnych zawodów szkolnych drużyn medyczno – sanitarnych, - od 8 miu lat są reaktywowane mistrzostwa zespołów ratowniczych PCK. Szczególną formą pracy wśród najmłodszych jest organizowanie klubów “ Wiewiórka”. To od wielu lat stała sprawdzona forma oświaty wśród najmłodszych.
Poprzez zabawy, konkursy wyrabiane są podstawowe nawyki dbałości o higienę jamy ustnej. Współpracę w tym zakresie deklarują dla PCK znane firmy komputerowe, pomimo wielkiego postępu w zakresie oświaty społeczeństwa, forma ta pozostanie zawsze aktualna.